mbaj

Përdorimi: folje kalimtare, antonim, kuptim i figurshëm, veta, folje jokalimtare, i ligjërimit bisedor

1. antonim
   mbaj -ta, -ur
   • ▸ e kap me dorë a me një gjë tjetër dhe e shtrëngoj që të mos lëvizë, të mos ikë a të mos veprojë; e ndal, e pengoj; lëshoj: e mbaj fort; e mbaj për dore; mbaj frymën ndal frymëmarrjen; mbaje zogun sa e ke në dorë (fj. u.).
2. folje kalimtare
   • ▸ e bëj të qëndrojë diku ose të rrijë në një gjendje të caktuar: e mbaj dorën lart (kokën ulur); i mbaj dritaret hapur; mbaj gojën mbyllur; e mbajtën dy javë në spital (në punë); mishi të mban gjallë; e mbaj me shpresa (me fjalë); më mban shpresa shpresoj ende; kjo enë e mban gjellën të ngrohtë.
   • ▸ e marr, e ndal ose e pranoj dikë a diçka: e mbajti djalin për darkë; ma mbajti kusurin; nuk m’i mbajti dhuratat; e mbajti në punë.
   • ▸ jam në gjendje ta ushqej dikë ose ta rrit: mbante pesë fëmijë; e mban në #pëllëmbë të dorës e mban me gjithë të mirat; / rrit kafshë a shpendë ose kultivoj bimë dhe kujdesem për to: mbante dy mace në shtëpi.
     Shiko gjithashtu: #pëllëmbë
   • ▸ e quaj për dikë a për diçka: e mbanin për trim (për të mençur).
   • ▸ flas ose shkruaj për diçka; #shtjelloj, zhvilloj: mbajti një fjalim (një #kumtesë); mbajtën një mbledhje (një #konferencë).
     Shiko gjithashtu: #shtjelloj, #kumtesë, #konferencë
3. kuptim i figurshëm
   • ▸ e marr peshë me duar a në shpinë; e mbart dikë a diçka: e mban në krahë (në qafë); mund ta mbaj në supe; i mban #plaçkat me kamion; / edhe marr diçka me vete dhe e përdor; kam: mbaj letërnjoftimin me vete; mban syze (këpucë me qafa); mban kapele (rroba të çelëta); mban #bastun ose shkop (për të ecur); mban disa urdhra e #medalje; rruga mban emrin e heroit kombëtar; e mbaj afër (dikë); e mbajtsh me shëndet! (ur.); e mbaj parasysh e kam parasysh.
     Shiko gjithashtu: #plaçkat, #bastun, #medalje
   • ▸ edhe i përmbahem diçkaje (një #parimi, një detyrimi etj.); zbatoj ose çoj në vend një premtim, një rregull etj.: e mbajti fjalën (premtimin); mban përgjegjësinë e vet; mban kreshmë (ramazan, pehriz).
     Shiko gjithashtu: #parimi
   • ▸ edhe kam a zë një radhë, një renditje të caktuar: mban radhë; mban vendin e parë; / përkrah dikë, #anoj nga ai: mbante anën (krahun) e drejtorit; ia mban këngën.
     Shiko gjithashtu: #anoj
   • ▸ edhe bie, lëshoj: mban erë të mirë; i mban erë goja; mban erë #formalizëm.
     Shiko gjithashtu: #formalizëm
4. kuptim i figurshëm, veta
   • ▸ edhe përmbaj; ndrydh përbrenda (një ndjenjë etj.), nuk e shfaq; duroj: mbajti lotët (të qeshurën, inatin); di ta mbajë veten; s’e mban dot atë turp; / III është mbështetje për diçka; qëndron, duron: urën e mbajnë këmbëzat; nuk mban më kjo dysheme (ky litar).
5. folje jokalimtare, i ligjërimit bisedor, kuptim i figurshëm
   • ▸ edhe nisem a shkoj në një drejtim të caktuar; vete: ia mbajti drejt (majtas, për Durrës); nuk di nga t’ia mbajë s’di nga të shkojë; s’di ç’të bëjë nga #halli që e ka zënë; / edhe drejtoj sytë a përqendroj vëmendjen diku; ia drejtoj në një pikë: mbante vështrimin nga rruga; aty e mbante mendjen; ia mbajti në lule të ballit (fig.) e qëlloi me diçka në lule të ballit.
     Shiko gjithashtu: #halli
6. i ligjërimit bisedor
   • ▸ e jap ose e shes me një çmim të caktuar: e mbante shtrenjtë.
7. veta
   • ▸ III zgjat në kohë; vazhdon, qëndron gjatë: mbledhja (rruga, shiu) mbajti dy orë; bateria (kurdisja) nuk mbajti shumë; koha (moti) mbajti butë.
   • ▸ kam fuqi a mundësi të përballoj diçka; III nxë: mbaj deri në pesëdhjetë kile; mban dy litra; mban shumë ai (fig.) duron shumë.