rrënj/ë,-a I

Përdorimi: emër i gjinisë femërore, numri shumës, fjalë në botanikë, fjalë në anatomi, kuptim i figurshëm, fjalë në gjuhësi, fjalë në kimi

1. fjalë në botanikë
   rrënj/ë,-a I -ë(t)
   • ▸ pjesa kryesisht nën dhe e një bime, e një shkurreje a e një druri, që i shërben për ta mbajtur dhe për të thithur ujin e lëndët #minerale: rrënjë boshtore (xhufkore, penjëzore); lëshon (nxjerr, zë) rrënjë; e shkuli me gjithë rrënjë; / një bimë a një #dru (si njësi numërimi): njëqind rrënjë mollë; ujitje rrënjë për rrënjë.
     Shiko gjithashtu: #minerale, #dru
2. fjalë në anatomi
   • ▸ pjesa e flokut, e dhëmbit, e thoit etj., e zgjatur dhe e kapur ose e ngulur në një #ind; pjesa e prapme e një organi të tillë: rrënja e gjuhës; rrënja e hundës #rrëza e hundës.
     Shiko gjithashtu: #ind, #rrëza
3. kuptim i figurshëm
   • ▸ burimi më i parë e më i thellë i një dukurie; prejardhje; themel (edhe në njësi #frazeologjike): i gjeti rrënjët (diçkaje); e mësoi me rrënjë; e kap për rrënjësh e jo për degësh kap hallkën kryesore, i futem thelbit për të zgjidhur diçka; e kap demin për brirësh; e njoh (e di) me rrënjë e me degë e njoh shumë mirë, ia di të gjitha me hollësi; e pyeti rrënjë më rrënjë e pyeti me hollësi për gjithçka; e shau rrënjë më rrënjë (me rrënjë e me degë) e shau shumë rëndë, s’i la gjë pa thënë; e shkuli (e përmbysi, e preu) nga rrënjët (me rrënjë) e shkatërroi që nga themelet, e zhbiu; nuk ka degë pa rrënjë (fj. u.) askush e asgjë nuk mund të ecë përpara pa pasur një themel të shëndoshë; nuk ka majë pa #rrëzë.
     Shiko gjithashtu: #frazeologjike, #rrëzë
   • ▸ prejardhja e një njeriu, familja a farefisi nga vjen dikush; njerëzit e afërm a miqësia (edhe në njësi #frazeologjike): nga e ka rrënjën? nga ç’familje e nga ç’shtresë rrjedh?; rrënjë pas rrënje #brez pas #brezi; i ka dalë rrënja (i ka rrënjët të shkulura) ka mbetur #fill i vetëm, ka mbetur i shkretë; u shkul (u ngrit) me rrënjë e me degë u largua me gjithë familje, me të madh e me të vogël; mos mburr degët pa parë rrënjët! (fj. u.) mos u mbështet në anët e jashtme, por shiko thelbin.
     Shiko gjithashtu: #frazeologjike, #brez, #brezi, #fill
4. fjalë në gjuhësi
   • ▸ pjesa kryesore e fjalës, që nuk mund të ndahet më tej në #morfema, mbart kuptimin themelor dhe ruhet gjatë formimit të fjalëve të reja: rrënjë #emërore (foljore); rrënja e përbashkët.
     Shiko gjithashtu: #morfema, #emërore
5. emër i gjinisë femërore, numri shumës
   • ▸ #mat. numër a shprehje algjebrike, që, kur ngrihet në fuqi, jep madhësinë e dhënë më parë; numër që shërben si zgjidhje e një barazimi: rrënja katrore (kubike); rrënja e një thyese.
     Shiko gjithashtu: #mat
6. fjalë në kimi
   • ▸ grup atomesh në molekulat e lëndëve kimike, që merr pjesë në reaksionet si një njësi dhe pa u ndryshuar: rrënjë #acide (bazike).
     Shiko gjithashtu: #acide