pun/ój

Përdorimi: folje jokalimtare, folje kalimtare, kuptim i figurshëm, veta, i ligjërimit bisedor, trajta pësore

1. folje kalimtare
   pun/ój -óva, -úar
   • ▸ edhe bëj një punë duke përdorur forcën e krahut e të mendjes dhe vegla e mjete për të prodhuar a për të krijuar diçka, për të ndërtuar etj.: punon në #uzinë (në arë, në minierë, në ndërtim); punon në arsim (në tregti); punon me këmbëngulje (me mish e me shpirt, me #ndërgjegje, me cilësi); punoj tokën #lëvroj tokën; punon drurin (hekurin, leshin); punon #triko (çorape); kush s’punon, dheut i rëndon (fj. u.).
     Shiko gjithashtu: #uzinë, #ndërgjegje, #lëvroj, #triko
   • ▸ vë në lëvizje a në veprim; drejtoj një mjet etj.; përdor: punonte #rremat; e punonte shpatën me lehtësi; punon taksinë.
     Shiko gjithashtu: #rremat
2. folje jokalimtare
   • ▸ ushtroj një mjeshtëri a një profesion të caktuar, merrem rregullisht me një veprimtari të caktuar: punoj si mësues (si #agronom, si murator); punoj në #tezgjah.
     Shiko gjithashtu: #agronom, #tezgjah
   • ▸ bëj punë edukuese e sqaruese për ta bindur dikë, për ta ngritur nga ana arsimore e kulturore etj.: punon shumë me fëmijët.
   • ▸ e përpunoj, e përmirësoj, e përsos: punon gjuhën (stilin, vargun).
3. kuptim i figurshëm
   • ▸ edhe veproj a sillem në një mënyrë të caktuar: punon me mend në #kokë; ka punuar pas shpine (nën #rrogoz).
     Shiko gjithashtu: #kokë, #rrogoz
4. veta
   • ▸ III zhvillon veprimtarinë e vet, është i hapur dhe kryen shërbime (për një #ndërmarrje, për një #institucion, për një dyqan etj.); funksionon: biblioteka punon gjithë ditën; #institucionet nuk punojnë të dielën.
     Shiko gjithashtu: #ndërmarrje, #institucion, #institucionet
   • ▸ jam i aftë për punë; III është në gjendje pune; e kryen punën e vet; funksionon: është i sëmurë e s’punon dot; makina (ora) punon në rregull; s’i punoi pushka nuk i shkrepi; i punon zemra si sahat; s’më punojnë këmbët (gjunjët) nuk eci dot; s’më punojnë sytë #shikoj pak a nuk shoh fare; s’më punojnë duart s’jam më i zoti për punë; s’më bëhet për një punë; i punon mendja për shumë gjëra mendon a i vete mendja për shumë gjëra.
     Shiko gjithashtu: #shikoj
   • ▸ III më vete mbarë, më ecën; vepron: i punoi fati; koha punon për ne.
   • ▸ III mbledh qelb, nuk është mbyllur ende: punon plaga.
5. folje kalimtare, i ligjërimit bisedor, veta
   • ▸ edhe e përdor për të kaluar në të, e rrah (një rrugë); III shkon e vjen, kalon; përdoret: punonin rrugën e Dibrës; këtej punojnë makina çdo ditë; rruga e vjetër nuk punon më.
6. folje kalimtare, kuptim i figurshëm, i ligjërimit bisedor, trajta pësore, veta
   • ▸ i bëj dikujt diçka të keqe; ia hedh: i punoi gjithë të zezat (qindin); i punoi një #rreng (një hile); ia punoi prapa krahëve. / punóhet III.
     Shiko gjithashtu: #rreng