Po nxitoja për në punë kur emri im më ra në veshë si gur i hedhur nga e shkuara. Zëri vinte nga ana e majtë e lumit. U ndala. Lumi rridhte i heshtur, si një fjali e gjatë pa pikë. Uji rrëshqiste i heshtur, si të dinte diçka që unë ende nuk e dija.
Ktheva kokën.
Mbi murin e lulishtes, pranë mensës së punëtorëve, ishte ulur një djalë i ri. Rrinte i mbështetur, sikur po ruante diçka të padukshme. Sytë i kishte ngulur nga ura, pikërisht aty nga do të kaloja unë. Ishte i qetë, por jo i zakonshëm. Në fytyrën e tij të imët kishte diçka që më gërryente kujtesën.
Ecja drejt tij, i hutuar, me ndjesinë se po afrohesha jo te një njeri, por te një pyetje e vjetër me përgjigje të mbështjellë me mjegull.
Kur u ndala përballë tij, ai u ngrit me një lëvizje të ndrojtur, si fëmijë që kapet në faj.
— Mua më thirre? — e pyeta.
— Po… — zëri i tij u drodh lehtë.
U përkul, mori një çantë të zezë nga toka dhe, si të më njihte prej vitesh, ma shtrëngoi dorën me të dyja duart. Ajo shtrëngesë kishte diçka si të dëshpëruar, pothuaj lutëse.
— Mos gaboj… ju jeni farefis i Zefit?
— Po.
Ai u skuq, si të kishte shqiptuar një emër të ndaluar.
— Kam dëgjuar shumë për të. Është poet i talentuar, kam lexuar disa syresh në "Zërin e Rinisë".
Ora më kërciste në kyç, tik-taku i saj si një paralajmërim.
— Nxitoj për në punë tani — i thashë. — Por nëse do, takohemi pasdite.
Sytë iu ndezën.
— Po, po… këtu… — tha shpejt.
U largova, por gjatë gjithë ditës në punë ai më shkrepej në mendje si një fotografi e zverdhur që s’të kujtohet ku dhe kurë e ke parë.

Pasdite, lulishtja ishte bosh. Vetëm një gazetë e mbështjellë mbi një stol betoni, nën hijen e mollëve. Mendova se ishte e ndonjë nxënësi të shkollës së mesme, pasi ata i mbanin librat ashtu, sidomos djemt. U bëra gati të largohesha, kur përsëri:
I njëjti zë si ai i mëngjesit.
I njëjti drithërim.
Qazimi u shfaq nga cepi i lulishtes, duke ecur ngadalë, sikur çdo hap të peshohej nga një vendim i madh. Më bëri shenjë të afrohesha.
— Ja, tani po vij — i thashë.
Ai më zgjati një cigare mua para se ta gjeja unë paketën time. Flaka e shkrepses i ndriçoi sytë.
— Quhem Qazim Isufi. Jam nga Elbasani. Kemi ardhur këtu me punë një grup mirëmbajtësish të shtyllave të tensionit të lartë. Do të qëndrojmë rreth dy javë.
Gazeta u hap. Brenda saj, dy fletore të holla katër lekëshe dhe dy blloqe blu. Ishin si organe të brendshme të shpirtit të tij, të zhveshura pa mbrojtje.
— Shkruaj poezi. Kjo është gjithçka që kam shkruar deri tani — tha. — Dua t’i shohë Zefi. Por nuk guxoj t’i shkoj vetë.
E pashë gjatë. Frika e tij nuk ishte frikë nga refuzimi — ishte frikë nga heshtja.
— Do t’ia çosh vetë — i thashë.
Ai u drodh.
— Vetë?
— Po. Por dhe unë do jem aty. Edhe unë marr vesh pak nga poezia.
Sytë iu mbushën me dritë, si pas një shiu të gjatë.
— Ti… merr vesh nga poezia? — pyeti me dyshim.
— E lexoj. Dhe e dua.
Ai uli sytë, pastaj qeshi lehtë, si dikush që sapo ka hequr një barrë nga shpatullat.
Dielli po perëndonte. As nuk e kuptuam sa u vonua.
— Nesër jam pushim — i thashë.
— Edhe unë! — gati bërtiti. — Ç’përkim i bukur!
— Besoj se edhe Zefin nesër do ta gjejmë tek zyra e bibliotekës në shtëpinë e kulturës. — i thashë. Ai u gëzua shumë.
— Që në mëngjes heret më gjenë para shtëpisë së kultutës. — më tha me një buzëqeshje që i dilte nga gëzimi.
— Mos u nxito heret. Aty rreth orës nëtë takohemi aty.
— Fletoret e bllokun nëse dëshironi ju, po i marr me vetë që t'iu hedh një sy sonte.
— Posi! Me gjith qef, — shqiptoj Qazimi me fytyrën të skuqur deri dhe dy veshët.
U ndamë me një shtrëngim duarsh që nuk ishte më lutje, por marrëveshje.

I lexova shumë vargje atë mbrëmje. Ishin të papastra, të çrregullta, ndoshta nga nxitimi, por kishin gjak. Metaforat e tij ndonse s’kishin mësuar ende të ecnin drejt; vraponin si fëmijë të egër.
E kuptova: Ky djalë nuk shkruante për t’i botuar. Shkruante për të mos u mbytur në valën e shpirtit të tij. Për të shfryrë shpirtin e tij rebel. Kjo na lidhte si kimi në karakter për pos moshës.

Të nesërmen, në orën nëntë, Qazimi ishte aty. I ulur, duke lexuar bllokun e tij të ditarit, sikur po ruante një sekret të brishtë nga bota.
E përshëndeta.
Ai u ngrit menjëherë.
Në sytë e tij pashë atë që pashë edhe te vetja dikur: Besimin e verbër se fjala mund të shpëtojë, jo vetëm një njeri, por ndoshta njerëzimin. Dhe ndjeva se ajo ditë nuk do të ishte thjesht një takim.
Do të ishte një fillim.
* * *
Zefi na priti në zyrën e tij të vogël. Librat ishin rreshtuar pas shpinës së tij si dëshmi të një gjyqi të gjatë. Në mure vareshin parulla të shkruara në beze të kuqe, fjalë të mëdha të ftohta e pa frymë.

Ai i mori dorëshkrimet me dy gishta, sikur të ishin objekte të dyshimta.
— Poezia, — tha, pa i ngritur sytë, — është disiplinë. Nuk është shfryrje.
Qazimi u skuq.
— Për mua është plagë — tha. — Dhe plagët nuk shërohen me rregulla.
Zefi buzëqeshi ftohtë.
— Plagët mjekohen. Ndryshe kalben.

Debati u ndez si sobë e vjetër.
— Ti shkruan si të ishe i vetëm në botë, — i tha Zefi. — Poezia ka përgjegjësi.
— Unë shkruaj sepse bota është shumë e madhe, — ia ktheu Qazimi. — Dhe më shtyp.
— Metaforat e tua janë të rrezikshme.
— Sepse janë të vërteta.
— E vërteta duhet filtruar.
— Atëherë s’është më e vërtetë. — thashë unë.
Unë rrija mes tyre si urë që po çahej. E dija se ky debat nuk ishte për poezi. Ishte për pushtet mbi fjalën. Edhe Zefi e dinte shumë mirë se kjo botë mbytëse duhej ndryshuar, por si?
Zefi i ishte nështruar frikës për bukën e gojës, si shumë të tjerë. Ai ishte një poet i talentuar, por i pushtuar. I manipuluar, Edhe shumicës poezive të mia i'u kishte vënë vizën e kuqe. Jo nga cilësi, por nga frika, nga fryma rebele që mbartnin. Ai e dinte se në një botë mbytëse rebelimi lidhej me zingjir, shuhej me plumb e litarë.

E lam që të takoheshim në mbrëmje tek dhoma e Qazimit, pasi dy shokët e tij kishin vajtur tek disa të afërm, kësisoj ishte i vetëm.

Atë mbrëmje, Qazimi lexoi me zë të lartë. Vargjet i dilnin si avull nga goja. Zefi e ndërpreu disa herë.
— Këtu ke tepri emocioni. — Këtu ke mungesë forme. — Këtu nuk je i qartë.
— As jeta nuk është e qartë! — shpërtheu Qazimi.
Heshtja ra si qymyr mbi tavolinë. Qazimi u step.
— Nuk mund të botohen këto, — tha Zefi më në fund. — Janë të papjekura. Të rrezikshme.
Qazimi u ngrit.
— Poezia nuk piqet në raft, — tha. — Ajo digjet.
— Dhe kush digjet, — ia ktheu Zefi, — mbetet hi.
— Më mirë hi, — tha Qazimi, — se gur i ftohtë.
Ai i mblodhi dorëshkrimet. Gazeta u rrudh në duart e tij si një flamur i humbur.

U miqësova me Qazimin. Takoheshim çdo mbrëmje. Lexonim poezitë, e krijimet e njëri-tjetrit. Diskutonim për botên mbytëse që na rrethonte, por vigjilent ndaj veshëve të natës. Para se të largohej Qazimi më tha i shqetësuar:
— Se mos është vëlla me hijet e natës ai fatefisi yt.
— Mos u shqetëso! — i thashë. — Ai ka frikë edhe nga hija e tij.

Pas disa ditësh Qazimi u largua nga qyteti. Nuk u përshëndetëm gjatë. Vetëm një shtrëngim duarsh.
— Vazhdo e shkruaj! i thashë. — mos u step, por mos i ekzpozo vend e pa vend.
— Do vazhdoj të shkruaj, — tha. — Edhe nëse askush s’të lexon?
— Sidomos atëherë, duhet të shkruash. — i thashë me buzëqeshje. — Një ditë ajri mbytës do të shpërndahet, nga ku do të dalin në dritë edhe vargjet tona.

Mbeta vetëm pranë lumit. Uji rridhte njësoj. Koha jo. Ajo më dukej se ecte mbrapsht. Mendova për Zefin, për Qazimin, për fjalën që kërkon gjithmonë një kurajo për t’u thënë.
Isha i bindur: Poezia nuk është as disiplinë, as plagë e qelbur që duhet mjekuar. Është ura ku duhet të kalojë shpirti rebel. Dhe jo të gjithë guxojnë ta kalojnë.