Preng S. Gjikolaj
Balada E Pranverës
Poemë (Epos I Zgjimit Dhe I Besës Së Dheut)
N'agun e hershëm, kur drita s’kishte emën,
dhe hija mbante ende fronin e dimnit,
nji rreze u derdh si shpatë mbi dhé,
dhe preku tokën me besën e diellit.
Kur rrezja e diellit preku dheun e lashtë,
si dorë hyjnore mbi ballin e Arbënit,
malet u zgjun prej gjumit t'gjatë,
duke shkundun borën si këmishë luftëtari.
U drodhën malet n'rrajë t'gurit,
si trima që zgjohen nga thirrja e gjakut,
dhe bora ra prej supesh të tyne
si mantel i vjetër i nji kohe t'mundun.
Nga thellësitë e gurit e t'rrajëve,
u ndie nji psherëtimë shekujsh e fjetur,
sikur vetë dheu t'merrte frymë,
pas nji dimni që s’ishte veç kohë por harresë.
Atëherë u hap kuvendi i natyrës së lashtë,
nan lisat që dinë sekretet e shekujve,
ku erdhën zanat me flokë prej drite,
dhe orët e maleve me hapa t"lehtë.
Atëherë natyra, si nuse e maleve krenare,
ngriti kuvendin mbi shpatet e blerta,
thirri zogjt si bijtë e erës e t'qiellit,
dhe hapi vallen e madhe t'jetës.
Ato shtrinë durt mbi barin e fjetun,
dhe pëshpëritën fjalë t'kohës lasht,
e toka u drodh si grue n'shtrat,
duke lindun pranverën nga gjini i saj.
* * *
I pari këndoi bilbili i lugjeve t'thella,
me za që çante heshtjen si lahutë,
ai nuk këndoi, ai rrëfeu,
rrëfeu legjendat e fshehuna n'gjakun e dheut.
Bilbili ngriti zanin si lahutar i parë,
jo kangë, por rrëfim i gjakut t'dheut,
tingujt e tij u derdhën n'lugje,
si legjendat që zgjojnë kujtesën e tokës.
Pas tij erdhën zogjt shtegtarë,
si kalorës t'kthye nga vise t'largëta,
me krahë t'lodhun, por me shpirt t'ndezun,
si trima që s’e harrojnë kurrë vatërn.
Dhe zogjt shtegtarë, si kalorës t'kthye,
erdhën me erëna t'largëta n'krahë,
për zemrën e lanë këtu, n'kët dhé,
ku çdo gur i njeh dhe i thërret me emën.
Dallëndyshja, lajmtare e shenjtë e pranverës,
çau ajrin si nji ogur i mirë,
duke shpallun mbi qiellin e kaltër,
se jeta nuk vdes, veç flen përkohësisht.
Dallëndyshja, ogur i shenjtë,
preu qiellin si shenjë e zotave t"vjetër,
dhe shpalli mbi botën e zgjuar:
“Jeta s’vdes, veç mblidhet për t'shpërthye!”.
N'pishnaja ku fryn fryma e maleve,
qyqja lëshoi kushtrimin e butë,
dhe malet iu përgjigjën me jehonë,
si kullat që rujnë fjalën e dhanë.
N'pishnaja që rrinë si roje t'përjetshme,
qyqja lëshon kushtrimin e saj t'ambël,
dhe malet i përgjigjen njani-tjetrit,
si kullat që flasin përtej kohës.
N'lëndina ku toka shëron plagët me lule,
si nanë që lind pa frikë e pa dhimbje,
cucat u shfaqën si bija t'zanave,
me sy që mbajnë kaltërsinë e qiellit.
* * *
N'lëndinat ku toka hap gjoksin me lule,
si nanë që lind pa dhimbje pranverën,
cucat me sy si deti i kaltërt
qeshin si zanat e krojeve t'kthjellta.
Ato rendin pas lulesh e fluturave të lehta,
si pas shpirtnave që s’preken me dorë,
dhe nan hijen e lisave t'moçëm
koha përkulet si plak para brezit t'ri.
Ato ndjekin fluturat, shpirtëna t'lehtë,
që sillen si shenja t'botës së padukshme,
dhe nan hijen e ahnishtës së lashtë,
koha përkulet si i moçmi para rinisë.
Por nalt, n'fronin e qiellit t'thellë,
retë mblidhen si ushtri t'bardha,
dhe bubullimat bien si daulle lufte,
duke zgju fuqitë e fshehta t'natyrës.
Nalt n'qiell, retë rendin si ushtri t'bardha,
me bubullima që bien si daulle beteje,
dhe qielli erret si para përplasjes,
ku forcat e lashta provojnë fuqinë.
Dielli fshihet për nji çast si mbret n'mendim,
pas perdeve t'errëta t"stuhisë,
pastaj shpërthen n'veptima zjarri,
si sy i Zotit që hapet mbi botë.
Shiu bie, jo si lot, por si bekim,
çdo pikë një fjalë e shkrume n'dhé,
që zgjon farën n'barkun e tokës,
dhe i jep jetë asaj që s’duket.
Shiu zbret si bekim i lashtë,
si dorë e padukshme që ledhaton dheun,
çdo pikë nji fjalë e thanë n'heshtje,
nji metaforë e kohnave t'zanafillës.
Mbi kreshta harkohet ylberi i shenjtë,
si flamur shtatngjyrësh i lidhjes mes botëve,
me ngjyra që flasin për besë e për jetë,
nji urë që s’e thyen as koha, as vdekja.
Dhe mbi kreshta, si urë mes botëve,
ngrihet ylberi, flamur shtatngjyrsh i qiellit,
me ngjyra që s’janë veç dritë,
por besë e lidhun mes tokës e qiellit.
* * *
Poshtë, lumi rrjedh si poet i urtë,
duke shkru histori n'gjuhën e valëve,
me vargje që mbajn kujtimet e maleve,
dhe i çon ato drejt detit si amanet.
Era vallëzon si zanë e padukshme,
prek çdo gja me dorë t'lehtë,
ajo asht fryma që lidh gjithçka,
nga rraja e dheut, n'majë t'qiellit.
Era n'lugina vallëzon si zanë,
me flokë t'gjatë prej drite e vese,
prek çdo gja e s’kapet askund,
si frymë që vjen nga thellësitë e botës.
Dhe kështu, n'kët tokë t'bekume,
nis epika e përjetshme e pranverës,
ku çdo krijesë bahet dëshmitar,
dëshmitar i nji ringjalljeje që s’ka fillim as fund.
Dhe kështu, nan synin e diellit t'përjetshëm,
nis simfonia e madhe e pranverës,
ku çdo krijesë, çdo gur, çdo frymë
bahet pjesë e nji kange t'pa fund.
Kjo s’asht veç stinë, asht ringjallje,
asht betim i dheut për t'mos vdekun,
asht fjala e lashtë që kurrë s’u shua,
jeta gjithmonë kthehet,
kthehet fitimtare si kalorsit n'kështjell.
Kjo asht besa e dheut e pathyeshme,
se jeta s’ndalet, as nuk shuhet kurrë,
ajo kthehet si shqipja në folenë e saj,
me krahë t'lodhun, por gjithmonë n'fluturim.
dhe hija mbante ende fronin e dimnit,
nji rreze u derdh si shpatë mbi dhé,
dhe preku tokën me besën e diellit.
Kur rrezja e diellit preku dheun e lashtë,
si dorë hyjnore mbi ballin e Arbënit,
malet u zgjun prej gjumit t'gjatë,
duke shkundun borën si këmishë luftëtari.
U drodhën malet n'rrajë t'gurit,
si trima që zgjohen nga thirrja e gjakut,
dhe bora ra prej supesh të tyne
si mantel i vjetër i nji kohe t'mundun.
Nga thellësitë e gurit e t'rrajëve,
u ndie nji psherëtimë shekujsh e fjetur,
sikur vetë dheu t'merrte frymë,
pas nji dimni që s’ishte veç kohë por harresë.
Atëherë u hap kuvendi i natyrës së lashtë,
nan lisat që dinë sekretet e shekujve,
ku erdhën zanat me flokë prej drite,
dhe orët e maleve me hapa t"lehtë.
Atëherë natyra, si nuse e maleve krenare,
ngriti kuvendin mbi shpatet e blerta,
thirri zogjt si bijtë e erës e t'qiellit,
dhe hapi vallen e madhe t'jetës.
Ato shtrinë durt mbi barin e fjetun,
dhe pëshpëritën fjalë t'kohës lasht,
e toka u drodh si grue n'shtrat,
duke lindun pranverën nga gjini i saj.
* * *
I pari këndoi bilbili i lugjeve t'thella,
me za që çante heshtjen si lahutë,
ai nuk këndoi, ai rrëfeu,
rrëfeu legjendat e fshehuna n'gjakun e dheut.
Bilbili ngriti zanin si lahutar i parë,
jo kangë, por rrëfim i gjakut t'dheut,
tingujt e tij u derdhën n'lugje,
si legjendat që zgjojnë kujtesën e tokës.
Pas tij erdhën zogjt shtegtarë,
si kalorës t'kthye nga vise t'largëta,
me krahë t'lodhun, por me shpirt t'ndezun,
si trima që s’e harrojnë kurrë vatërn.
Dhe zogjt shtegtarë, si kalorës t'kthye,
erdhën me erëna t'largëta n'krahë,
për zemrën e lanë këtu, n'kët dhé,
ku çdo gur i njeh dhe i thërret me emën.
Dallëndyshja, lajmtare e shenjtë e pranverës,
çau ajrin si nji ogur i mirë,
duke shpallun mbi qiellin e kaltër,
se jeta nuk vdes, veç flen përkohësisht.
Dallëndyshja, ogur i shenjtë,
preu qiellin si shenjë e zotave t"vjetër,
dhe shpalli mbi botën e zgjuar:
“Jeta s’vdes, veç mblidhet për t'shpërthye!”.
N'pishnaja ku fryn fryma e maleve,
qyqja lëshoi kushtrimin e butë,
dhe malet iu përgjigjën me jehonë,
si kullat që rujnë fjalën e dhanë.
N'pishnaja që rrinë si roje t'përjetshme,
qyqja lëshon kushtrimin e saj t'ambël,
dhe malet i përgjigjen njani-tjetrit,
si kullat që flasin përtej kohës.
N'lëndina ku toka shëron plagët me lule,
si nanë që lind pa frikë e pa dhimbje,
cucat u shfaqën si bija t'zanave,
me sy që mbajnë kaltërsinë e qiellit.
* * *
N'lëndinat ku toka hap gjoksin me lule,
si nanë që lind pa dhimbje pranverën,
cucat me sy si deti i kaltërt
qeshin si zanat e krojeve t'kthjellta.
Ato rendin pas lulesh e fluturave të lehta,
si pas shpirtnave që s’preken me dorë,
dhe nan hijen e lisave t'moçëm
koha përkulet si plak para brezit t'ri.
Ato ndjekin fluturat, shpirtëna t'lehtë,
që sillen si shenja t'botës së padukshme,
dhe nan hijen e ahnishtës së lashtë,
koha përkulet si i moçmi para rinisë.
Por nalt, n'fronin e qiellit t'thellë,
retë mblidhen si ushtri t'bardha,
dhe bubullimat bien si daulle lufte,
duke zgju fuqitë e fshehta t'natyrës.
Nalt n'qiell, retë rendin si ushtri t'bardha,
me bubullima që bien si daulle beteje,
dhe qielli erret si para përplasjes,
ku forcat e lashta provojnë fuqinë.
Dielli fshihet për nji çast si mbret n'mendim,
pas perdeve t'errëta t"stuhisë,
pastaj shpërthen n'veptima zjarri,
si sy i Zotit që hapet mbi botë.
Shiu bie, jo si lot, por si bekim,
çdo pikë një fjalë e shkrume n'dhé,
që zgjon farën n'barkun e tokës,
dhe i jep jetë asaj që s’duket.
Shiu zbret si bekim i lashtë,
si dorë e padukshme që ledhaton dheun,
çdo pikë nji fjalë e thanë n'heshtje,
nji metaforë e kohnave t'zanafillës.
Mbi kreshta harkohet ylberi i shenjtë,
si flamur shtatngjyrësh i lidhjes mes botëve,
me ngjyra që flasin për besë e për jetë,
nji urë që s’e thyen as koha, as vdekja.
Dhe mbi kreshta, si urë mes botëve,
ngrihet ylberi, flamur shtatngjyrsh i qiellit,
me ngjyra që s’janë veç dritë,
por besë e lidhun mes tokës e qiellit.
* * *
Poshtë, lumi rrjedh si poet i urtë,
duke shkru histori n'gjuhën e valëve,
me vargje që mbajn kujtimet e maleve,
dhe i çon ato drejt detit si amanet.
Era vallëzon si zanë e padukshme,
prek çdo gja me dorë t'lehtë,
ajo asht fryma që lidh gjithçka,
nga rraja e dheut, n'majë t'qiellit.
Era n'lugina vallëzon si zanë,
me flokë t'gjatë prej drite e vese,
prek çdo gja e s’kapet askund,
si frymë që vjen nga thellësitë e botës.
Dhe kështu, n'kët tokë t'bekume,
nis epika e përjetshme e pranverës,
ku çdo krijesë bahet dëshmitar,
dëshmitar i nji ringjalljeje që s’ka fillim as fund.
Dhe kështu, nan synin e diellit t'përjetshëm,
nis simfonia e madhe e pranverës,
ku çdo krijesë, çdo gur, çdo frymë
bahet pjesë e nji kange t'pa fund.
Kjo s’asht veç stinë, asht ringjallje,
asht betim i dheut për t'mos vdekun,
asht fjala e lashtë që kurrë s’u shua,
jeta gjithmonë kthehet,
kthehet fitimtare si kalorsit n'kështjell.
Kjo asht besa e dheut e pathyeshme,
se jeta s’ndalet, as nuk shuhet kurrë,
ajo kthehet si shqipja në folenë e saj,
me krahë t'lodhun, por gjithmonë n'fluturim.
Më shumë nga Preng S. Gjikolaj
- Dardania
- N'sytë E Tu Gjeta Shtëpinë
- Pranvera, Stina E Rilindjes
- Në Ekskursion
- Hija E Vetmisë Që Tremb Epokën
- Koha, Tirania Ma E Vjetër Se Përandoritë
- Shën Valentini
- Mësuesi Dardan
- Anton Çetta, Pajtues I Shpirtit Shqiptarë
- At Gjergj Fishta, Zani I Kombit Shqiptarë
- Lezha, Dheu I Besëlidhjes Përjetësisë
- Me Zemër Shqipje E Gjak T'kastriotit
- Peisazh Vjeshte Tek Parku I Liqenit N'tiranë
- Peisazh Vjeshte N'brigjet Urakës
- Dashtni Vjeshtore N'brigjet Urakës
- Rei Manaj, Shigjeta E Arbënisë
Komente 0