Preng S. Gjikolaj
Balada E T'burgosurit Politik
( Testamenti I Një Qelie)
Mbytem nan gurin e heshtjes,
por s’jam i fundosun,
jam nji ishull i vogël n'detin e tyne t'zi,
nji flamur i djegun që prapë vlon n'erëna t'ngrime.
Muret knojnë arkaika si skelete t'mbretënve t'harru,
por zani im zien si gurë t'ndezun, që do të shpërthejnë.
Muret m'shtrëngojnë si vorre t'ngrime,
zinxhirët knojnë kangë plumbi n'trupin tim.
Jam nji orë e ndalun që rreh me gjakun e saj,
jam nji rënkim i zhveshun n'qelinë pa dritë.
Këtu, nan qelinë ku dita nuk zbardh kurrë,
m'kanë varrosun si gur t'gjallë,
por unë jam birë i maleve,
dhe malet s’pranojnë t'bahen hi.
Çdo zinxhir që m'kafshon mishin
e kthej n'varg t'gdhendun mbi gurë.
Çdo torturë asht daulle që rreh,
rreh për t’ia kujtu botës se jam gjallë.
Netët m'kafshojnë me dhamë t'errësinës,
çdo frymë m'duket si thikë n'mushkni.
Por nuk ka vuajtje që ta shuajë kët zjarr,
nuk ka torturë që t'më kthejë n'hi.
Nuk kam ma dritë, por mbaj nji mesazh n'sy:
Nji hije e gjatë si harqe ure,
që lidhet me t'tjerët,
ku çdo mendim asht flakë që digjet n'hi.
Dhimbja m'asht shëndrru n'alfabet,
ku çdo cep i saj shkrun nji varg,
dhe çdo varg asht nji betejë, betejë kundër gishtave t'tyne t'akullt.
Më shtypin si dritaret e nji bote t'ngushtë,
por brenda meje rritet pylli i mendimeve t'egra,
e sfidoj qiellin si pisha,
t’u ngjit me protesta.
Çdo kujtim asht nji gur,
gur i vendosun mbi avullin e tyne,
por edhe gurët priren t,krijojnë male,
male që trembin kënetat me hije.
Kam kalu net pa yje,
por me mungesën e tyne u krijua universi im.
Qielli u ba hartë e plagëve,
dhe plagët, harta e shpëtimit.
Nuk ulen turmat, ulen vetëm maskat,
por maskat kanë fytyra t'thyshme,
ndërsa unë mbaj fytyrën time rebele,
si gjurmë që nuk fshihet kurr.
M'rrahin kronikat e torturës,
por unë i lexoj si vargjet e fundit,
sepse çdo torturë asht shkronjë, shkronjë që më mëson emnin tim,
dhe emni im s’e pranon fjalën “dorëzim”.
Më shtypin si hijen nan prush,
por brenda meje ngrihen kështjella mendimesh.
Shpirti im asht Mirditë që s’u nanshtrua kurrë,
asht Dukagjin që run besën si armë,
asht Dardani që ndizet n'gjakun e vet,
asht gjak Kastrioti që sfidon çdo perandori.
Unë jam biri i shqipes dykrenëshe,
ku n'çdo krah të saj ka nji kryengritje.
Këtu ku jam i lidhun, nuk jam i thye,
se mali e di, lisat thyhen veç nga rrufeja,
por rrufeja s’mund ta përkule rrajën.
Unë jam biblioteka e ndaluar që ndizet për t'nxjerrë dritë,
sepse librat që i dogjën,
ende hedhin aromën e zgjimit.
Në çdo shkallë t'jetës sime kam gjetun,
kam gjetun nji mishërim t'tradhtisë,
që sjell gjithçka si erë që kalon,
si tym që lë blozën e vet.
Por jo, unë nuk jam pluhun,
jam gur që mban zanin e malit,
dhe malet nuk i përgjigjen,
asnji pushtuesi me kamë t'përkulun.
M'vijnë letra t'ndalume,
fjalë t'fshehta n'xhepat e erës.
I lexoj me dhimje sikur po lexoj,
po lexoj testamentin e nji bote,
bote që s’ka vdekun ende,
ku çdo fjali asht nji lutje.
Kur mbyllet dera, mendoj për portat,
portat që do t’i hapin brezat,
se portat s’i hapim ne që u mbyllëm,
por fjalët që lanë gjurmë.
Intrigat e tyne janë rrathë mjerimi n'ujënat e politikës,
helme që piqen n'tenxheren e kurtheve,
por mund t’u them vetëm kaq:
Le t'zihen mes tyne,
sepse kur shtrydhin thuprën e pushtetit,
ai degjeneron n'hije.
Unë i ndjek me synin e mendjes, dhe kur ata humbin udhën,
unë shkruj emnat.
Kam pa shokë t'tretun si kripë n'det,
disa u kthyen si zhurma e shpresës,
disa si hije pa emën.
I mbaj emnat e tyne si gurë gëzimi n'zemër,
t'fortë, t'ftohtë, t'paçmueshëm.
M'kanë marrë lirinë e trupit,
por jo lirinë e mendjes,
sepse mendja s’ka zinxhirë,
por asht shqipe që shqyn re.
Jam i dënu t'jetoj nan emrin “i përjetshëm”,
fjalë që dridhet si akull,
por përjetësia ime s’asht vuajtje pa kuptim,
asht stacion i shpëtimit.
Do të them:
N'qeli kultivohet vendosmënia,
vendosmënia si bimë që kërkon diellin e vërtetë,
n'errësinë rriten rrënjët që do t'çelin lulen e lirimit.
Kur m'flakin dritën e ndryshkun, unë e kthej atë n'pikturë,
ngjyra e saj asht gjak,
por nga gjaku del fjalë.
Kur m'thonë “ke humbun gjithçka”,
unë u them: Jo, kam ruajtun mendimin,
dhe mendimi rrëmben edhe kohën,
si vinç që ngre gurin e nji historie tjetër.
Nga plagët m'lindin fjalë si shqipja,
çdo mendim asht nji shpatë e mprehtë.
Jam i burgosun vetëm me trup,
por shpirti im endet si stuhi mbi male.
Ata m'dun t'përkulun si hije pa emën,
por unë ngrihem si lis mes stuhive.
T'gjitha intrigat i përpij si helm i pafuqishëm,
dhe i kthej n'barut për kryengritjen time t'heshtun.
Unë nuk du hakmarrje;
du drejtësi që s’ka zinxhirë.
Nuk lutem për dëmshpërblim, lutem për fjalën që përshkon,
për gatishmërinë që ngre një brez nga gjumi i gjatë.
Dhe nëse zemra ime do t'ndalet si orë e vrame,
unë kam nji testament:
Mos harroni se çdo torturë m'ktheu në nji fjalë t'fortë,
në nji kryengritje t'ngadalshme.
Ju që do t'vini pas meje, dëgjoni:
Mos e shisni lirinë për bukë t'thatë,
mos e ulni kokën para frikës së tyne.
Runi mendjen, ruani fjalën, ruani zemrën.
Kushdo që vjen pas meje, merreni kët betim:
Mos shisni dritën për nji copë bukë,
mos e shisni mendjen për rehati.
Nëse unë shuhem n'këtë qeli t'përjetshme,
le t'jem gjurmë n'kujtesën e brezave:
nji intelekt i kryqëzu por jo i thye,
nji dëshmitar që la fjalën si armën e fundit.
Bani nga fjala nji gërmadhë,
nji gërmadhë t'pastër që t'rindërtojë shtëpitë,
bani nga heshtja nji armë,
armë që mos t’i lejojë kurthet t'përhapen.
Mos u përkulni,
sepse edhe prangat kanë frikë nga nji shpirt i lirë.
Unë jam këtu nji trup i ngurtësu, nji mendim i gjallë.
Më mbajnë kallëpet e ligjit,
por unë jam jashtë tyne,
jam rapsodi i qelisë, kangatar i plagëve,
profet i asaj që vjen.
Do ta lëndojin emnin tim,
por do ta gdhenin n'gur,
do ta gdhenin me thikë,
emnat rriten si bar që çan betonin.
Unë e shoh ditën që do t'vijë pas errësinës,
kur portat e qelive do t'thyhen si qelq.
Zanat tanë t'varrosun do t'ngrihen si këmbana,
dhe toka do t'dridhet nga gjaku i fjalës së lirë.
Diktatorët do t'treten si balta n'shi,
kurse emnat tanë do t'rrojnë n'gurë.
Sepse nuk ka perandori që mbijeton mbi heshtjen,
nuk ka pushtet që t'burgosë nji mendim.
Do t'vijë nji ditë kur kambanat e Ilirit, Arbënit,
do të bien mbi portat e këtij ferri.
Gjaku i t'burgosunve do t'bahet flamur,
dhe flamuri do t'bahet betim.
Do të ngrihen bijtë e atyre që m’u dogjën pranë,
me kangë t'kreshnikëve n'buzë,
dhe çdo qeli do t'shndërrohet n'shkollë,
ku do të mësohet abetarja e lirisë.
Atë ditë tiranët do të treten
si borë e vonume nan diellin e pranverës,
por fjala jonë do të mbetet
si gurë t'përjetshëm n'themelet e Atdheut.
Dhe nji ditë, njerëzit do t'zhyten n'librat që i fshehën,
do t'lexojnë vargjet që nuk i lejuan t'fluturojnë,
do t'dëgjojnë kangën që u ngulej n'zemër,
ju ngulej si nji copë molotov e qetë.
Unë do t'kem qenë mësuesi që dha dorën kur duhej,
një hije që i tregoi diellit se çdo dritë e ndalume, herët a vonë, kthehet.
Ju që vini pas meje, dëgjoni betimin tim:
Rujeni Besën si gjak t'shejtë,
mos e ulni kokën para pushtuesve t'ri,
mos e shisni lirinë për argjend e privilegj.
Nëse emni im humbet n'pluhun qelie,
merreni zanin tim si kushtrim,
se edhe n'burg t'përjetshëm,
unë jam i lirë si mali,
i përjetshëm si flamuri,
i pavdekshëm si fjala.
Mos u përkulni,
se nderi i Shqipënisë asht n'gjakun tuj.
por s’jam i fundosun,
jam nji ishull i vogël n'detin e tyne t'zi,
nji flamur i djegun që prapë vlon n'erëna t'ngrime.
Muret knojnë arkaika si skelete t'mbretënve t'harru,
por zani im zien si gurë t'ndezun, që do të shpërthejnë.
Muret m'shtrëngojnë si vorre t'ngrime,
zinxhirët knojnë kangë plumbi n'trupin tim.
Jam nji orë e ndalun që rreh me gjakun e saj,
jam nji rënkim i zhveshun n'qelinë pa dritë.
Këtu, nan qelinë ku dita nuk zbardh kurrë,
m'kanë varrosun si gur t'gjallë,
por unë jam birë i maleve,
dhe malet s’pranojnë t'bahen hi.
Çdo zinxhir që m'kafshon mishin
e kthej n'varg t'gdhendun mbi gurë.
Çdo torturë asht daulle që rreh,
rreh për t’ia kujtu botës se jam gjallë.
Netët m'kafshojnë me dhamë t'errësinës,
çdo frymë m'duket si thikë n'mushkni.
Por nuk ka vuajtje që ta shuajë kët zjarr,
nuk ka torturë që t'më kthejë n'hi.
Nuk kam ma dritë, por mbaj nji mesazh n'sy:
Nji hije e gjatë si harqe ure,
që lidhet me t'tjerët,
ku çdo mendim asht flakë që digjet n'hi.
Dhimbja m'asht shëndrru n'alfabet,
ku çdo cep i saj shkrun nji varg,
dhe çdo varg asht nji betejë, betejë kundër gishtave t'tyne t'akullt.
Më shtypin si dritaret e nji bote t'ngushtë,
por brenda meje rritet pylli i mendimeve t'egra,
e sfidoj qiellin si pisha,
t’u ngjit me protesta.
Çdo kujtim asht nji gur,
gur i vendosun mbi avullin e tyne,
por edhe gurët priren t,krijojnë male,
male që trembin kënetat me hije.
Kam kalu net pa yje,
por me mungesën e tyne u krijua universi im.
Qielli u ba hartë e plagëve,
dhe plagët, harta e shpëtimit.
Nuk ulen turmat, ulen vetëm maskat,
por maskat kanë fytyra t'thyshme,
ndërsa unë mbaj fytyrën time rebele,
si gjurmë që nuk fshihet kurr.
M'rrahin kronikat e torturës,
por unë i lexoj si vargjet e fundit,
sepse çdo torturë asht shkronjë, shkronjë që më mëson emnin tim,
dhe emni im s’e pranon fjalën “dorëzim”.
Më shtypin si hijen nan prush,
por brenda meje ngrihen kështjella mendimesh.
Shpirti im asht Mirditë që s’u nanshtrua kurrë,
asht Dukagjin që run besën si armë,
asht Dardani që ndizet n'gjakun e vet,
asht gjak Kastrioti që sfidon çdo perandori.
Unë jam biri i shqipes dykrenëshe,
ku n'çdo krah të saj ka nji kryengritje.
Këtu ku jam i lidhun, nuk jam i thye,
se mali e di, lisat thyhen veç nga rrufeja,
por rrufeja s’mund ta përkule rrajën.
Unë jam biblioteka e ndaluar që ndizet për t'nxjerrë dritë,
sepse librat që i dogjën,
ende hedhin aromën e zgjimit.
Në çdo shkallë t'jetës sime kam gjetun,
kam gjetun nji mishërim t'tradhtisë,
që sjell gjithçka si erë që kalon,
si tym që lë blozën e vet.
Por jo, unë nuk jam pluhun,
jam gur që mban zanin e malit,
dhe malet nuk i përgjigjen,
asnji pushtuesi me kamë t'përkulun.
M'vijnë letra t'ndalume,
fjalë t'fshehta n'xhepat e erës.
I lexoj me dhimje sikur po lexoj,
po lexoj testamentin e nji bote,
bote që s’ka vdekun ende,
ku çdo fjali asht nji lutje.
Kur mbyllet dera, mendoj për portat,
portat që do t’i hapin brezat,
se portat s’i hapim ne që u mbyllëm,
por fjalët që lanë gjurmë.
Intrigat e tyne janë rrathë mjerimi n'ujënat e politikës,
helme që piqen n'tenxheren e kurtheve,
por mund t’u them vetëm kaq:
Le t'zihen mes tyne,
sepse kur shtrydhin thuprën e pushtetit,
ai degjeneron n'hije.
Unë i ndjek me synin e mendjes, dhe kur ata humbin udhën,
unë shkruj emnat.
Kam pa shokë t'tretun si kripë n'det,
disa u kthyen si zhurma e shpresës,
disa si hije pa emën.
I mbaj emnat e tyne si gurë gëzimi n'zemër,
t'fortë, t'ftohtë, t'paçmueshëm.
M'kanë marrë lirinë e trupit,
por jo lirinë e mendjes,
sepse mendja s’ka zinxhirë,
por asht shqipe që shqyn re.
Jam i dënu t'jetoj nan emrin “i përjetshëm”,
fjalë që dridhet si akull,
por përjetësia ime s’asht vuajtje pa kuptim,
asht stacion i shpëtimit.
Do të them:
N'qeli kultivohet vendosmënia,
vendosmënia si bimë që kërkon diellin e vërtetë,
n'errësinë rriten rrënjët që do t'çelin lulen e lirimit.
Kur m'flakin dritën e ndryshkun, unë e kthej atë n'pikturë,
ngjyra e saj asht gjak,
por nga gjaku del fjalë.
Kur m'thonë “ke humbun gjithçka”,
unë u them: Jo, kam ruajtun mendimin,
dhe mendimi rrëmben edhe kohën,
si vinç që ngre gurin e nji historie tjetër.
Nga plagët m'lindin fjalë si shqipja,
çdo mendim asht nji shpatë e mprehtë.
Jam i burgosun vetëm me trup,
por shpirti im endet si stuhi mbi male.
Ata m'dun t'përkulun si hije pa emën,
por unë ngrihem si lis mes stuhive.
T'gjitha intrigat i përpij si helm i pafuqishëm,
dhe i kthej n'barut për kryengritjen time t'heshtun.
Unë nuk du hakmarrje;
du drejtësi që s’ka zinxhirë.
Nuk lutem për dëmshpërblim, lutem për fjalën që përshkon,
për gatishmërinë që ngre një brez nga gjumi i gjatë.
Dhe nëse zemra ime do t'ndalet si orë e vrame,
unë kam nji testament:
Mos harroni se çdo torturë m'ktheu në nji fjalë t'fortë,
në nji kryengritje t'ngadalshme.
Ju që do t'vini pas meje, dëgjoni:
Mos e shisni lirinë për bukë t'thatë,
mos e ulni kokën para frikës së tyne.
Runi mendjen, ruani fjalën, ruani zemrën.
Kushdo që vjen pas meje, merreni kët betim:
Mos shisni dritën për nji copë bukë,
mos e shisni mendjen për rehati.
Nëse unë shuhem n'këtë qeli t'përjetshme,
le t'jem gjurmë n'kujtesën e brezave:
nji intelekt i kryqëzu por jo i thye,
nji dëshmitar që la fjalën si armën e fundit.
Bani nga fjala nji gërmadhë,
nji gërmadhë t'pastër që t'rindërtojë shtëpitë,
bani nga heshtja nji armë,
armë që mos t’i lejojë kurthet t'përhapen.
Mos u përkulni,
sepse edhe prangat kanë frikë nga nji shpirt i lirë.
Unë jam këtu nji trup i ngurtësu, nji mendim i gjallë.
Më mbajnë kallëpet e ligjit,
por unë jam jashtë tyne,
jam rapsodi i qelisë, kangatar i plagëve,
profet i asaj që vjen.
Do ta lëndojin emnin tim,
por do ta gdhenin n'gur,
do ta gdhenin me thikë,
emnat rriten si bar që çan betonin.
Unë e shoh ditën që do t'vijë pas errësinës,
kur portat e qelive do t'thyhen si qelq.
Zanat tanë t'varrosun do t'ngrihen si këmbana,
dhe toka do t'dridhet nga gjaku i fjalës së lirë.
Diktatorët do t'treten si balta n'shi,
kurse emnat tanë do t'rrojnë n'gurë.
Sepse nuk ka perandori që mbijeton mbi heshtjen,
nuk ka pushtet që t'burgosë nji mendim.
Do t'vijë nji ditë kur kambanat e Ilirit, Arbënit,
do të bien mbi portat e këtij ferri.
Gjaku i t'burgosunve do t'bahet flamur,
dhe flamuri do t'bahet betim.
Do të ngrihen bijtë e atyre që m’u dogjën pranë,
me kangë t'kreshnikëve n'buzë,
dhe çdo qeli do t'shndërrohet n'shkollë,
ku do të mësohet abetarja e lirisë.
Atë ditë tiranët do të treten
si borë e vonume nan diellin e pranverës,
por fjala jonë do të mbetet
si gurë t'përjetshëm n'themelet e Atdheut.
Dhe nji ditë, njerëzit do t'zhyten n'librat që i fshehën,
do t'lexojnë vargjet që nuk i lejuan t'fluturojnë,
do t'dëgjojnë kangën që u ngulej n'zemër,
ju ngulej si nji copë molotov e qetë.
Unë do t'kem qenë mësuesi që dha dorën kur duhej,
një hije që i tregoi diellit se çdo dritë e ndalume, herët a vonë, kthehet.
Ju që vini pas meje, dëgjoni betimin tim:
Rujeni Besën si gjak t'shejtë,
mos e ulni kokën para pushtuesve t'ri,
mos e shisni lirinë për argjend e privilegj.
Nëse emni im humbet n'pluhun qelie,
merreni zanin tim si kushtrim,
se edhe n'burg t'përjetshëm,
unë jam i lirë si mali,
i përjetshëm si flamuri,
i pavdekshëm si fjala.
Mos u përkulni,
se nderi i Shqipënisë asht n'gjakun tuj.
Më shumë nga Preng S. Gjikolaj
- Balada E Pranverës
- Dardania
- N'sytë E Tu Gjeta Shtëpinë
- Pranvera, Stina E Rilindjes
- Në Ekskursion
- Hija E Vetmisë Që Tremb Epokën
- Koha, Tirania Ma E Vjetër Se Përandoritë
- Shën Valentini
- Mësuesi Dardan
- Anton Çetta, Pajtues I Shpirtit Shqiptarë
- At Gjergj Fishta, Zani I Kombit Shqiptarë
- Lezha, Dheu I Besëlidhjes Përjetësisë
- Me Zemër Shqipje E Gjak T'kastriotit
- Peisazh Vjeshte Tek Parku I Liqenit N'tiranë
- Peisazh Vjeshte N'brigjet Urakës
- Dashtni Vjeshtore N'brigjet Urakës
Komente 0